Henryk Marconi

Projektant Pałacu Wielopolskich w Chrobrzu (ur. 1792 w Rzymie – zm. 1863 w Warszawie), architekt włoskiego pochodzenia, przez większość życia mieszkający i pracujący na terenie Polski. Przedstawiciel klasycyzmu, tworzył też w stylach historycznych – neogotyckim i neorenesansowym. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich architektów pierwszej połowy XIX wieku.

Henryk-Marconi
Henryk Marconi, drzeworyt Polkowskiego na podstawie fotografii Beyera (źródło: wikiopedia.org)

Autor ponad 200 budowli i licznych przebudów, m.in. warszawskie: Hotel Europejski, pałac Branickich i kościół Wszystkich Świętych, pałac Paca (dawniej barokowy pałac Radziwiłłów).

Poza stolicą, oprócz chroberskiego pałacu, m.in. stajnie w stadninie koni w Janowie Podlaskim, sanatorium Marconi w Busku-Zdroju, szpital św. Trójcy w Kaliszu.

Kształcił się początkowo pod kierunkiem ojca, Leandra (1763-1837), następnie w latach 1806–1810 jednocześnie na uniwersytecie i Akademii Sztuki Pięknych w Bolonii. Od 1811 roku uczył rysunku w szkole średniej w Lugo. Do Polski został sprowadzony w 1822 r. przez generała Ludwika Michała Paca w celu ukończenia pałacu w Dowspudzie. Od 1827 zajmował stanowisko w Wydziale Przemysłu i Handlu Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych, Duchownych i Oświecenia Publicznego, a w latach 1851–1858 był profesorem w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. Po zamknięciu uczelni wykładał przez co najmniej 10 lat.

Poślubił córkę ogrodnika hr. Paca, Szkotkę Małgorzatę z Heitonów (1807-1884). Panna młoda była kalwinistką i niektóre ich dzieci wychowano na katolików, podczas gdy inne na kalwinistów. Razem byli rodzicami m.in.: Karola, Władysława, Leandra, Eleonory Kolberg (1832-1882), Jana (1845-1921), inżyniera, oraz Henryka (1842-1920), przemysłowca. Wnukiem Henryka i Małgorzaty był Bohdan.

Bratem Henryka był Ferrante.

Henryk Marconi został pochowany na cmentarzu Powązkowskim, podczas gdy jego żona, córka i synowie Henryk, Jan i Władysław na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie.

Ważniejsze dzieła

Neorenesansowe

  • szpital św. Łazarza (ul. Książęca, ok. 1840, zniszczony 1939-44)
  • Kościół św. Karola Boromeusza w Warszawie (Wola) (ul. Chłodna, 1841-43)
  • dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Warszawie (1844-5, zburzony 1925-30)
  • Nowy Ratusz w Radomiu (Rynek, 1845-1848),
  • przebudowa pałacu Andrzeja Zamoyskiego w Warszawie (ul. Nowy Świat, 1846, zniszczony 1939-44, odbudowany 1948-50)
  • Budynek Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Radomiu (ul. Żeromskiego, 1852)
  • Hotel Europejski w Warszawie (ul. Krakowskie Przedmieście, 1855, zniszczony 1944, odbudowany 1949-51)
  • gmach Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Warszawie (ul. Kredytowa 1, 1856, zniszczony w 1944, odbudowany w 1950 i 1962-71)
  • pałac Branickich w Warszawie (ul. Nowy Świat, 1853-6, zniszczony 1944, odbudowany 1946-9)
  • pałac Karskich we Włostowie (1854-1860), fundacji Stanisława Karskiego
  • kościół św. Anny w Wilanowie (1857-70), fundacji Aleksandry Potockiej
  • kościół Wszystkich Świętych w Warszawie (pl. Grzybowski, 1859-63)

Klasycystyczne

  • pałac Paca w Warszawie, przebudowany i rozbudowany z dawnego barokowego pałacu Radziwiłłów (ul. Miodowa, 1824-8, zniszczony w 1944, odbudowa w 1947-51)
  • świątynia dorycka w zespole pałacowo-parkowym w Natolinie (1834)
  • sanatorium Marconi w Busku-Zdroju (1835)
  • pałac Wielopolskich w Chrobrzu (1857–1860)
  • ratusz w Błoniu (1842) (powiat warszawski zachodni)
  • wodozbiór w Ogrodzie Saskim w Warszawie (1852)
  • rozbudowa pałacu w Jabłonnie (1834-43)
  • poczta w Augustowie (1828)
  • ratusz w Augustowie (1835-1836) (zniszczony w czasie II wojny światowej)
  • Szpital Św. Trójcy w Kaliszu (1840–1841)
  • Szpital św. Mikołaja w Łęczycy (1842)
  • ratusz w Kole
  • kościół ewangelicko-augsburski w Turku
  • przebudowa pałacu Kossakowskich w Warszawie
  • dworzec kolei Warszawsko-Wiedeńskiej Sosnowiec Główny
  • Starostwo powiatu Stanisławowskiego w Mińsku Mazowieckim (1847-1853)[2]
  • kościół pw. św. Mikołaja Biskupa z 1874 r. w Łomnie w województwie mazowieckim
  • szpital Wszystkich Świętych w Wieluniu

Neogotyckie

  • pałac Paca w Dowspudzie (1820-22, rozebrany w 1867 – ocalała tylko brama, inspirowany gotykiem angielskim)
  • wzniesiona w 1841 roku murowana stajnia ogierów czołowych z maneżem oraz stajnia „Zegarowa” znajdująca się w stadninie koni w Janów Podlaski[1]
  • kościół w Różance koło Lidy (1827)
  • pałac w Konopnicy, pow. wieluński, woj. łódzkie,
  • grobowiec Stanisława Kostki Potockiego i jego żony Aleksandry w Wilanowie (1836)
  • projekt pałacu w Zbójnie (1833)
  • ratusz w Ciechanowie (1844)
  • brama w Morysinie w Warszawie zamykająca wschodni odcinek osi założenia pałacowo-parkowego w Wilanowie (1846, w ruinie)
  • Kościół Opieki Matki Bożej w Osięcinach (1845-1855)
  • Kościół Św. Jadwigi Śląskiej w Samogoszczy (1863-1864)
  • Kościół św. Mikołaja w Słaboszowie (1854-1876)

Trudna do klasyfikacji architektonicznej jest zaprojektowana przez Henryka Marconiego Wielka Synagoga w Łomży.

 

Wykonawcą popiersia Henryka Marconiego stojącego w pałacowym holu jest Wojciech Nowak.