04 Jadalnia

W dawnej Jadalni na dwóch ścianach zachowały się przedwojenne okła-dziny boazeryjne z płycinowych tafli. Na suficie zrekonstruowane sztuka-terie. W sali znajdował się owalny, rozsuwany stół oraz 15 jesionowych stołków, a także 2 kanapy i 3 fotele. Ściany ozdabiało 12 portretów o róż-nych rozmiarach i jakości artystycznej. Do Jadalni niegdyś przylegał kredens, umieszczony w północno-wschodnim narożniku, współcześnie przebudowany na klatkę schodową. Obecnie sala mieści pamiątki z okresu Partyzanckiej Republiki Pińczowskiej.

Ekspozycja powstała w 2004 roku, w roku jubileuszowym 60-lecia Republiki Pińczowskiej. Na wystawie można obejrzeć zdjęcia, dokumenty, mapy, pieśni o bombardowaniu Woli Knyszyńskej, pacyfikacji Topoli, śmierci Dymitra Bołchatowa, kwity rekwizycyjne, zaświadczenia o ujawnieniu, legitymacje, odznaczenia, bibułę konspiracyjną. Ozdobą kolekcji broni i militariów są pistolety maszynowe i rewolwery – niemieckiej, amerykańskiej, rosyjskiej i polskiej produkcji, pistolety sygnałowe, granaty, maski gazowe, hełmy, łuski, żołnierskie niezbędniki, bagnety, plecaki, menażki, manierki itp. Prezentujemy również film „Republika” ze wspomnieniami partyzantów wyprodukowany w 1969 roku.

Ostatnio wystawa wzbogacona została pamiątkami po legendarnym dowódcy Janie Pszczole ps. „Wojnar”, „Janczar” przekazanymi przez jego syna Jana.

 

Republika Pińczowska, Rzeczpospolita Kazimiersko-Proszowicka – obszar wyzwolony przejściowo w okresie 24 lipca–12 sierpnia 1944 roku spod okupacji niemieckiej w wyniku działań oddziałów partyzanckich Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich i Armii Ludowej. Wspólnym wysiłkiem wyzwolony został obszar o powierzchni 1000 km2 dawnego powiatu pińczowskiego oraz fragmenty powiatów ościennych. Na terenie Republiki Pińczowskiej znalazły się miejscowości: Pińczów, Skalbmierz, Książ Wielki, Brzesko Nowe, Działoszyce, Janowice, Kazimierza Wielka, Koszyce, Nowy Korczyn, Proszowice, Sancygniów, Słaboszów i Wiślica.

Władzę w Republice Pińczowskiej sprawowali: Pińczowska Konspiracyjna Powiatowa Rada Narodowa i delegat powiatowy rządu RP na uchodźstwie wraz z komendantem Obwodu Pińczów AK. Józef Morton (pisarz z Chrobrza) został komisarzem do spraw majątków obszarniczych, Edward Wojtasik do spraw reformy rolnej a Marian Dawkant do spraw kolejnictwa i dróg.

Dowódcami AK w Pińczowie byli major Roman Zawarczyński „Sewer” (dowódca 120. pułku AK) oraz kapitan Józef Dmowski „Nemo” (zastępca „Sewera”) i Aleksander Issa „Lis”. Największym oddziałem AK na terenie Republiki – 106. Dywizją – dowodził pułkownik Bolesław Nieczuja – Ostrowski „Bolko/ Tysiąc”.Funkcję komendanta BCh na obwód pińczowski pełnił Jan Pszczoła „Wojnar/Janczar”. Dowódcą oddziałów BCh, LSB (Ludowej Straży Bezpieczeństwa) i PKB (Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa) był Piotr Pawlina „Piotr”, zaś dowódcą największego
w powiecie pińczowskim oddziału AL był Zygmunt Bieszczanin „Adam”, który stacjonował w lasach chroberskich.

Ze względu na bliskość przyczółka baranowsko–sandomierskiego i frontu wschodniego oraz militarne znaczenie dróg przechodzących przez Republikę, Niemcy podjęli działania zaczepne zmierzające do jej likwidacji. Skutkiem koncentracji Wehrmachtu i braku możliwości połączenia z przyczółkami Armii Czerwonej, oddziały partyzanckie zostały zdemobilizowane i wróciły do konspiracji, natomiast 1 Brygada Armii Ludowej po potyczce pod wsią Baranów, 14 sierpnia 1944 przebiła się przez front niemiecko–radziecki na przyczółek baranowsko–sandomierski jednak część żołnierzy brygady zostało na tym terenie tworząc nowe jednostki AL dalej w konspiracji.